دلایل کپ کردن آسنا توربو، علائم و روش عیب یابی
کپ کردن آسنا توربو یکی از همان مشکلهایی است که اگر یکبار تجربهاش کرده باشید، بهسادگی فراموشش نمیکنید: وسط گاز دادن، ماشین ناگهان جان میکند، دور موتور برای لحظهای میپرد یا میافتد، یا حتی در ترافیک خودرو خاموش میشود. موتور ۲۳۷۸ سیسی توربوشارژ آسنا که مجهز به اینترکولر است و قدرتی در حدود ۲۱۸ اسببخار تولید میکند، نسبت به یک موتور اتمسفریک به کیفیت سوخت، جرقه و هوای ورودی حساستر است؛ بههمین دلیل علت کپ کردن را باید در یک زنجیرهی کامل بررسی کرد، نه در یک قطعهی خاص. اگر قصد خرید آمیکو آسنا توربو را دارید، این راهنما کمک میکند بدانید چه رفتارهایی طبیعی است و چه رفتارهایی نشانهی ایراد است؛ و اگر همین حالا ماشینتان کپ میکند، مسیر عیبیابی را بهترتیب از ساده و ارزان به پیچیده و گران جلو میبریم.
یک نکتهی مهم از همان ابتدا: کپ کردن یک «نشانه» است، نه یک «عیب». تشخیص قطعی بدون دستگاه دیاگ و خواندن اطلاعات زندهی موتور تقریباً ممکن نیست، و هدف این مقاله همین است که پیش از مراجعه به تعمیرگاه یا نمایندگی آمیکو، بدانید چه چیزی را باید بگویید، چه مواردی را خودتان میتوانید بررسی کنید و از چه هزینههای بیدلیلی جلوگیری کنید.
کپ کردن آسنا توربو یعنی چه؟ چهار حالت رایج
در زبان رانندهها، «کپ کردن» چند معنی متفاوت دارد و همین تفاوتها در تشخیص علت کلیدی هستند. قبل از هر چیز مشخص کنید ماشینتان دقیقاً کدام یک از این رفتارها را نشان میدهد:
| حالت | چه نشانه ای دارد؟ | معمولاً چه زمان رخ می دهد؟ | نخستین مظنون ها |
|---|---|---|---|
| لگد زدن هنگام گاز دادن | ماشین «جا میزند»؛ گاز میدهید و بهجای شتاب، چند تکان و مکث حس میکنید | با فشردن پدال از حالت ایستاده یا در شیب | شمع و کویل، سوخترسانی، نشتی هوا |
| افت ناگهانی قدرت در دور بالا | توربو در لحظهای که باید قدرت بدهد، «خفه» میشود و ماشین نمیکشد | هنگام شتاب گرفتن در استخر یا سرازیری | نشتی شیلنگ بوست، فیلتر هوا، سنسور MAP |
| ناپایداری دور درجا | دور موتور بالا و پایین میشود یا ماشین میلرزد | در چراغ قرمز یا هنگام مانور دادن | دریچهی گاز کثیف، نشتی خلأ، سنسورها |
| خاموش شدن کامل | موتور ناگهان میمیرد و بعضی وقتها دوباره روشن نمیشود | هنگام ترمز، پس از سوختگیری یا حتی در حال حرکت | سوخت، برق، سنسور دور موتور، ECU |
در این میان یک تفاوت مهم هم هست: مکث کوتاه و نرم قبل از رسیدن بوست، یعنی همان «توربولگ» در همهی موتورهای توربوشارژ طبیعی است و نشانهی خرابی نیست؛ اما وقتی رفتار با تکان و صدای ناهموار همراه شده، یا شرایط نسبت به گذشته بدتر شده، دیگر با توربولگ سروکار نداریم. اگر میخواهید اصول کار شارژ هوا با توربو را بهتر بشناسید، صفحهی توربوشارژر در ویکیپدیا مرجع خوبی است.
دلایل کپ کردن آسنا توربو؛ جدول خلاصهی نه علت اصلی
| گروه علت | نشانهی شاخص | سطح بررسی | قدم اول |
|---|---|---|---|
| شمع و کویل | لگد زدن با گاز عمیق، چشمک زدن چراغ چک | ساده | بازدید شمعها و جابجایی کویل |
| سوخترسانی | مشکل پس از سوختگیری، بدتر شدن در باک کم | متوسط | بررسی نوع بنزین و فیلتر بنزین |
| فیلتر هوا و مسیر هوا | ضعف شتاب، صدای هیس هنگام بوست | ساده | بازدید فیلتر و شیلنگها |
| سنسورها | کپ کردن نامنظم، مصرف بالا، کد خطا | متوسط تا تخصصی | خواندن خطا با دیاگ |
| دریچهی گاز | ناپایداری دور درجا، خاموشی هنگام ترمز | متوسط | تمیزکاری دریچه |
| اگزوز و کاتالیست | افت قدرت پیشرونده، گرمای زیر خودرو | تخصصی | اندازهگیری فشار پشت اگزوز |
| برق (باتری، اتصال بدنه، دینام) | خاموشی ناگهان، چراغهای کمنور | ساده | تست ولتاژ و بررسی اتصالات |
| ECU و نرمافزار | مشکل یا متناوب، پس از دستکاری یا قطعهی غیراصل | تخصصی | بازنشانی و بررسی در نمایندگی |
| توربوشارژر و کنترل بوست | سوت غیرعادی، مصرف روغن، بوست ناپایدار | تخصصی | بررسی تخصصی در تعمیرگاه |
علتهای کپ کردن آسنا توربو را بهصورت کامل
کپ کردن آمیکو آسنا توربو معمولاً به شکل مکث هنگام فشردن پدال گاز، تأخیر در شتابگیری، افت ناگهانی کشش یا ریپ زدن موتور در سربالایی و هنگام سبقتگیری ظاهر میشود. از آنجا که آسنا توربو از موتور ۲.۴ لیتری توربوشارژ با کد 4K22 و توان حدود ۲۱۵ تا ۲۱۸ اسب بخار استفاده میکند، عملکرد صحیح سیستم سوخترسانی، جرقهزنی و تأمین هوای فشردهشده برای حفظ شتاب خودرو اهمیت زیادی دارد.
یکی از موارد مهم در بررسی کپ کردن آسنا توربو، کیفیت بنزین مصرفی است. موتورهای توربوشارژ به دلیل ورود هوای بیشتر به سیلندر و افزایش فشار مؤثر در فرایند احتراق، در برابر احتراق غیرعادی یا ناک حساس هستند. اگر مقاومت بنزین در برابر ناک کمتر از مقدار موردنیاز موتور باشد، واحد کنترل الکترونیکی موتور (ECU) ممکن است برای محافظت از پیشرانه، زمان جرقهزنی را اصلاح کند؛ این اتفاق میتواند در برخی شرایط به کاهش توان و کند شدن شتابگیری منجر شود.
در ایران، تفاوت کیفیت سوخت عرضهشده در جایگاههای مختلف و نامشخص بودن عدد اکتان واقعی بنزین مصرفی در هر بار سوختگیری، بررسی این عامل را مهمتر میکند. با این حال، نمیتوان گفت تمام بنزین معمولی ایران بیکیفیت است یا هر بار کپ کردن آسنا توربو مستقیماً از بنزین ناشی میشود.
۱. شمع و کویل جرقه
در موتور توربو، هنگام بوست فشار داخل سیلندر بهمراتب بیشتر از موتور اتمسفریک است و جرقه باید با نیروی بیشتری از همان مخلوط فشرده عبور کند. شمعی که فاصلهی الکترودش باز شده یا ساییده است، در گاز ملایم مشکلی نشان نمیدهد، اما وقتی با گاز عمیق از شیب بالا میروید یا در استخر شتاب میگیرید، جرقه میپرد و ماشین لگد میزند. نشانهی کلاسیک این است که در دور پایین هیچ مشکلی نیست، ولی در نقطهای که توربو باید فشار بدهد ماشین نفس نمیکشد؛ گاهی هم چراغ چک انجین چشمک میزند. راه بررسی این است که شمعها را بیرون بیاورید، رنگ و سایش الکترود و فاصلهی آن را با عدد دفترچه مقایسه کنید و برای کویلها از روش جابجایی استفاده کنید: کویل سیلندر مشکوک را با یکی دیگر عوض کنید؛ اگر میسفایر به سیلندر دیگر منتقل شد، کویل معیوب است، و اگر همانجا ماند، مشکل از شمع یا خود سیلندر است. برای تعویض، قطعهی مناسب با کد فنی خودرو را از بخش لوازم یدکی آمیکو همانطور که مثلاً شمع آمیکو آسنا در آنجا قرار دارد، انتخاب کنید و همیشه همهی شمعها را با هم عوض کنید.
۲. سوخت رسانی و کیفیت بنزین
اگر کپ کردن ماشین معمولاً بعد از سوختگیری از یک پمپ بنزین مشخص شروع میشود یا وقتی باک خیلی کم است بدتر میشود، مظنون اصلی سوخت است. بنزین آلوده به آب یا رسوب، فیلتر بنزین گرفته، پمپ بنزین ضعیف یا رگولاتور فشار معیوب هر کدام میتوانند مانند یک شنلنگ نامرئی، موتور را در بار سنگین (گاز عمیق) از سوخت کافی محروم کنند. نشانههایی که میتوان به خاطر سپرد: کمجانی ماشین همزمان با شروع شیب یا سبقتگیری، یا مشکلی که بعد از تعویض نوع بنزین تغییر میکند. در این حالت ابتدا فیلتر بنزین را طبق برنامهی سرویس بازدید یا تعویض کنید و اگر مشکل ادامه داشت، فشار سوخت را با فشارسنج مخصوص اندازه بگیرید. تعویض پمپ به بهانهی کپ کردن بدون اندازهگیری فشار، یکی از پرهزینهترین حدسهاست.
۳. هوای ورودی و نشتی بوست
توربو هوای فشرده را از مسیری شامل فیلتر، شیلنگها، اینترکولر و دریچهی گاز به موتور میرساند و هر نشتی در این مسیر یعنی فشاری که محاسبه شده به موتور نمیرسد. نشانههای آن ضعف شتاب، صدای هیس یا سینگ هنگام بوست و گاهی اثر روغن روی شیلنگها و بستها است. اولین قطعهای که باید بازدید شود، فیلتر هوا است؛ فیلتر گرفته محدودیت ورودی ایجاد میکند و بهخصوص در مسیرهای گردوخاکی زود پر میشود. برای نسخههای توربو، فیلتر هوا آسنا توربو متفاوت از نسخههای دیگر است و بهتر است فقط مدل متناسب با خودرو را نصب کنید. بعد از آن شیلنگهای بوست و بستهایشان را از نظر ترک، شلی و نم روغن ببینید و اگر شک داشتید، تست نشتی با فشار انجام دهید.
۴. سنسور های MAP، MAT، دریچه و دور موتور
سنسور MAP فشار منیفولد و به عبارتی میزان بوست را به ECU میگوید و MAT دمای هوای ورودی را اندازه میگیرد؛ ECU با این دو عدد میزان سوخت و زمان جرقه را تعیین میکند. اگر این اعداد نادرست باشند، مخلوط سوخت غلط میشود و ماشین کپ میکند، مصرف بنزین بالا میرود و ممکن است کد خطا ثبت شود. سنسور دریچهی گاز، سنسور دور موتور، اکسیژن و کوبش هم هر کدام نقشی دارند؛ بهویژه سنسور کوبش اگر به اشتباه ضربه تشخیص بدهد، میتواند زمان جرقه را عقب بکشد و قدرت را بهشدت کم کند. با این حال سنسور را بهصورت حدسی عوض نکنید؛ ابتدا با دستگاه دیاگ اطلاعات زنده را بخوانید تا مشخص شود عدد کدام سنسور با واقعیت نمیخواند. اگر تشخیص MAP شد، سنسور MAP و MAT آمیکو آسنا مناسبترین قطعه برای جایگزینی است.
۵. دریچه ی گاز کثیف و مسیر هوای گرفته
اگر مشکل بیشتر درجا و در سرعتهای پایین رخ میدهد، مثلاً هنگام ترمز در چراغ قرمز یا پارک کردن، کثیفی دریچهی گاز یکی از محتملترین علتهاست. رسوب کربنی روی دیوارهی دریچه مقدار هوای ورودی در دور درجا را بههم میریزد و موتور یا نوسان میکند یا خاموش میشود. تمیزکاری با اسپری مخصوص دریچهی گاز معمولاً کار سادهای است؛ اما در بسیاری موارد پس از تمیزکاری لازم است یادگیری دوبارهی دریچه با دستگاه انجام شود، وگرنه دور درجا همچنان نامنظم میماند.
۶. گرفتگی اگزوز و کاتالیست
کاتالیست گرفته مانند خفه شدن موتور عمل میکند: ماشین در شهر قابل قبول راه میرود، اما در سرعت بالا یا شیب، قدرت بهتدریج افت میکند، زیر خودرو داغ میشود و گاهی بوی تخممرغ میآید. تشخیص قطعی آن با اندازهگیری فشار پشت اگزوز انجام میشود و به هیچ وجه راهحل آن حذف کاتالیست نیست؛ این کار استاندارد آلایندگی خودرو را بهم میزند و ECU را هم به خطا میاندازد. معمولاً گرفتگی کاتالیست معلول علت دیگری است؛ مثل میسفایر مداوم یا مخلوط سوخت غلط، پس باید همان علت اصلی هم پیدا و رفع شود.
۷. باتری، اتصال بدنه و دینام
ولتاژ ناپایدار با ECU و سنسورها بازی میکند؛ نشانهها شامل خاموشی ناگهان، کمنور شدن چراغها و سخت استارت خوردن است. باتری سالم در حالت خاموش حدود ۱۲٫۶ ولت و با موتور روشن و دینام سالم حدود ۱۳٫۸ تا ۱۴٫۵ ولت است؛ با یک ملتیمتر ساده هر دو عدد را میتوان چک کرد. اتصال بدنهی موتور و قطبهای باتری را هم از نظر شلی یا سبزی ببینید؛ گاهی یک اتصال سادهی شل، همهی حدسهای گران را بیمعنی میکند.
۸. ECU، نرمافزار و دستکاری نقشه ی موتور
اگر مشکل پس از نصب قطعهی غیراصل، چیپکردن یا هر تغییر در نقشهی موتور شروع شده، باید اول همان را مظنون دانید؛ موتورهای توربو به این تغییرات حساسترند. مشکلهای الکتریکی کلید و ایموبلایزر هم میتوانند در بعضی موارد موتور را ناگهان خاموش کنند، اما این موارد باید توسط کارشناس با دستگاه بررسی شوند.
۹. توربو شارژر و سیستم کنترل بوست
اگر همراه کپ کردن، صدای سوت و زوزهی غیرعادی، دود آبی یا سفید از اگزوز، مصرف روغن بالا یا بوست ناپایدار میبینید، مشکل ممکن است از خود توربو یا ابزار کنترل بوست باشد. این بخش را همیشه آخر مسیر عیبیابی قرار دهید و قبل از هر اقدامی برای تعمیر یا تعویض توربو، سادهتر و ارزانتر مظنونهای قبلی را کنار بگذارید.
کپ کردن آسنا توربو بر اساس زمان بروز؛ راهنمای تشخیص سریع
اگر بتوانید دقیق بگویید کپ کردن در چه شرایطی رخ میدهد، تشخیص بهمراتب سریعتر میشود. جدول زیر بر اساس الگوهای رایج نوشته شده و بهعنوان راهنمای اولیه به کار میآید، نه جایگزین تشخیص با دستگاه:
| زمان بروز | ممکن است نشانهی چه باشد؟ | اولین اقدام |
|---|---|---|
| موتور سرد، صبح هنگام حرکت | شمع، دمای حسگرها، نم در اتصالات | بازدید شمع و کانکتورها |
| موتور گرم، بعد از چند دقیقه رانندگی | کویل یا سنسور وابسته به گرما، فشار سوخت | تست کویل و فشار سوخت با دیاگ |
| بعد از سوختگیری | سوخت آلوده، فیلتر بنزین | تغییر پمپ بنزین و بررسی فیلتر |
| هنگام بوست و شتاب گرفتن | نشتی شیلنگها، فیلتر هوا، MAP، شمع | بازدید مسیر هوا و تست نشتی |
| درجا و هنگام ترمز | دریچهی گاز، نشتی خلأ، سنسورها | تمیزکاری دریچه و خواندن خطا |
| همزمان با روشن شدن کولر | افت ولتاژ، دریچهی گاز، بار اضافه روی دینام | تست ولتاژ و دریچه |
| در سرعت بالا و شیب طولانی | گرفتگی کاتالیست، سوخت، توربو | بررسی تخصصی در تعمیرگاه |
عیب یابی کپ کردن آسنا توربو قدم به قدم (از ساده به تخصصی)
ترتیب منطقی عیبیابی این است که از ارزانترین و سادهترین موارد شروع کنید و تا وقتی مطمئن نشدید قطعهای را عوض نکنید:
- ثبت شرایط بروز: یک یادداشت کوتاه بنویسید: موتور سرد بود یا گرم، چند دنده و چه سرعتی، چه میزان بنزین داشتید، چراغ چک روشن بود یا نه. همین اطلاعات گاهی نیمی از تشخیص است.
- خواندن کد خطا: اگر چراغ چک انجین هم روشن شده، قبل از هر کاری کد را بخوانید. فهرست علتهای این چراغ را میتوانید در علت های روشن شدن چراغ چک انجین در آمیکو آسنا ببینید.
- بازدید چشمی: شیلنگهای هوا، بستها، کانکتورهای سنسورها، اثر روغن روی اینترکولر و اتصالات باتری.
- فیلتر هوا: اگر خیلی کثیف است عوض کنید؛ این ارزانترین تست است.
- شمع و کویل: بازدید شمعها، سپس تست جابجایی کویل.
- سوخت: نوع بنزین، فیلتر و اگر لازم است فشار سوخت.
- اطلاعات زندهی موتور با دیاگ: عدد سنسورها (MAP، MAT، دریچه، اکسیژن، کوبش) را همزمان با روش کپ کردن مقایسه کنید.
- تستهای تخصصی: تست نشتی با فشار، اندازهگیری فشار پشت اگزوز و بررسی توربوشارژر.
وقتی به تعمیرگاه میروید، اطلاعاتی مثل زمان بروز، تاریخچهی تعویض شمع و فیلتر، نوع سوخت و هر تغییر اخیر در خودرو را به کارشناس بگویید تا از تعویض قطعات بیدلیل جلوگیری شود.
سه سناریوی رایج و تصمیم درست
این سه مورد نمونههای آموزشی هستند و نگاهی عملی به منطق تشخیص میدهند؛ برای هر خودروی واقعی باید با بازدید دقیق تأیید شوند.
نمونهی ۱: آسنا توربویی که مدتی است در شیبها و هنگام شتابگیری «جا میزند» و گاهی چراغ چک چشمک میزند، اما در درجا مشکلی ندارد. این الگو بیشتر به میسفایر شبیه است. تصمیم درست: شمعها را بیرون بیاورید، وضعیتشان را ببینید؛ اگر فرسوده بودند همه را عوض کنید، و اگر مشکل باقی ماند، کویلها را با روش جابجایی تست کنید.
نمونهی ۲: ماشینی که فقط بعد از سوختگیری از یک پمپ بنزین خاص کپ میکند و بعد از چند روز خودبهخود بهتر میشود. این الگو بیشتر به کیفیت سوخت شبیه است. تصمیم درست: منبع سوخت را عوض کنید، فیلتر بنزین را بازدید کنید و قبل از هر تعویض قطعهای، مشکل را در چند پمپ مختلف بازمیآزمایید.
نمونهی ۳: آسنایی که در چراغ قرمز دور موتورش بالا و پایین میشود و گاهی هنگام ترمز خاموش میشود. این الگو بیشتر به دریچهی گاز یا نشتی خلأ اشاره دارد. تصمیم درست: دریچهی گاز را تمیز کنید، در صورت لزوم یادگیری مجدد دریچه را انجام دهید و شیلنگهای خلأ را بازدید کنید.
هزینه ی رفع کپ کردن آسنا توربو به چه چیزهایی بستگی دارد؟
از آنجا که علت کپ کردن یک قطعه ی ثابت نیست، هزینهی رفع آن هم عدد ثابتی ندارد اگر مشکل از شمع یا فیلتر هوا باشد هزینه خیلی کم است؛ اما اگر نیاز به تعویض پمپ بنزین، سنسور، کاتالیست یا تعمیر توربو باشد، هزینه چند برابر میشود. مهمترین عاملی که هزینه را کنترل میکند تشخیص درست قبل از تعویض است: هر قطعهای که بدون تشخیص عوض شود، خرج اضافه و احتمال بازگشت مشکل را با خود دارد.
چطور از کپ کردن آسنا توربو پیشگیری کنیم؟
پیشگیری بیشتر شبیه یک عادت است تا یک تعمیر: شمعها و فیلترها را طبق دفترچه و نه طبق میزان نگرانی عوض کنید؛ بنزین را از پمپهای معتبر بگیرید و در باک نزدیک به خالی رانندگی نکنید؛ پس از رانندگی سنگین یا سرعت بالا، یکدو دقیقه آرام برانید تا توربو خنک شود؛ هیچ قطعهی غیراصل یا تغییر نقشهی موتور را بدون مشاورهی فنی انجام ندهید؛ و اگر چراغ چک روشن شد، همان اول کد خطا را بخوانید نه بعد از چند ماه.
کلام آخر
کپ کردن آسنا توربو به ندرت از یک عیب جادویی و تکقطعهای ناشی میشود؛ معمولاً نتیجهی ضعف در یکی از سه مسیر اصلی جرقه، سوخت و هوا است که همگی با سنسورها و ECU مدیریت میشوند. راه اصلی این است که شرایط بروز مشکل را بهدقت ثبت کنید، از موارد ساده مثل شمع، فیلتر هوا و سوخت شروع کنید و برای موارد تخصصی، با اطلاعات کامل و دستگاه دیاگ به متخصص مراجعه کنید. این روش، هم از هزینههای بیدلیل جلوگیری میکند و هم ماشین شما را از خاموشی ناگهانی در لحظههای حساس نجات میدهد.
سوالات متداول
چرا آسنا توربو هنگام گاز دادن کپ می کند؟
معمولاً یکی از سه مسیر جرقه، سوخت یا هوا دچار ضعف شده است. شمع و کویل فرسوده، فیلتر بنزین یا پمپ ضعیف، نشتی شیلنگ بوست یا سنسور نادرست محتملترین علتها هستند و برای تشخیص دقیق، باید شرایط بروز مشکل را با دیاگ بررسی کرد.
آیا کپ کردن آسنا توربو به خاطر بنزین است؟
گاهی بله، اما نه همیشه. اگر مشکل معمولاً بعد از سوختگیری از یک پمپ مشخص شروع شده و بعد از مصرف آن بهتر میشود، سوخت مظنون اصلی است. در غیر این صورت به سایر علتها هم فکر کنید.
اگر همزمان چراغ چک انجین هم روشن شد، چه کنم؟
اول کد خطا را با دستگاه دیاگ بخوانید. اگر چراغ چشمک میزند، میسفایر شدید دارید و بهتر است با شدت بار و سرعت بالا رانندگی نکنید تا کاتالیست آسیب نبیند.
آیا میشود با کپ کردن رانندگی کرد؟
برای مسافت کوتاه و در شرایط امن شاید ممکن باشد، اما خاموش شدن ناگهانی در ترافیک یا حین سبقت خطرناک است. اگر مشکل تکرار شده، بهتر است همان روز بررسی شود.
تفاوت کپ کردن و توربولگ چیست؟
توربولگ یعنی مکث کوتاه و نرم قبل از رسیدن بوست؛ کاملاً طبیعی است. کپ کردن یعنی تکان، لگد زدن، افت ناگهانی قدرت یا خاموشی؛ و نشانهی ایراد است.
آیا تعویض شمع همیشه مشکل را حل میکند؟
خیر، اما در بین علتهای ساده و ارزان، شمع و کویل اولین موارد برای بررسی هستند. اگر میسفایر با شمع نو هم ادامه داشت، نوبت به کویل، سوخت و سنسورها میرسد.
چرا فقط وقتی موتور گرم است کپ میکند؟
بعضی قطعات مثل کویل، سنسور یا پمپ بنزین با گرما رفتارشان تغییر میکند. اگر مشکل فقط در موتور گرم ایجاد میشود، تست محدود با دیاگ در همان شرایط لازم است.
هزینهی رفع کپ کردن آسنا توربو چقدر است؟
عدد ثابتی وجود ندارد و به علت واقعی بستگی دارد. اگر مشکل از شمع یا فیلتر هوا باشد هزینه کم است؛ اما اگر نیاز به سنسور، پمپ یا تعمیر توربو باشد بهمراتب بیشتر خواهد شد. ابتدا تشخیص دقیق، سپس تعویض.







